Okrywanie roślin na zimę przy budynku: róże, młode drzewka, donice i ochrona przed solą

Okrywanie roślin na zimę przy budynku warto zaplanować w październiku, zanim pierwsze przymrozki dotrą do rabat, pasów zieleni i donic przy wejściach. Po ostatnim koszeniu trawy przy budynku teren wygląda spokojnie, ale dla róż, młodych drzewek i roślin w pojemnikach dopiero zaczyna się trudny czas. Wieje zimny wiatr, ziemia marznie, a na trawnik trafia śnieg zgarnięty z chodnika razem z solą. Kilka prostych zabiegów, wykonanych w dobrej kolejności, zwykle wystarcza, by wiosną nie liczyć strat.

Poniższy tekst pokazuje, które rośliny przy bloku, kamienicy i na osiedlu naprawdę potrzebują ochrony oraz jak okrywa się róże i młode drzewka. Dalej jest mowa o donicach przy wejściu, ściółce i ochronie zieleni przed solą z chodnika, a na końcu o krótkiej liście kontrolnej jesiennego obchodu.

Które rośliny przy budynku naprawdę potrzebują ochrony przed zimą

Nie każda roślina przy budynku wymaga okrycia, a zbyt gorliwe zabezpieczanie bywa równie szkodliwe jak jego brak. Dobrze ukorzenione, odporne krzewy w pasie zieleni zwykle zimują bez żadnej osłony. Ochrony potrzebują przede wszystkim róże, rośliny posadzone w tym roku, młode drzewka, delikatniejsze krzewy ozdobne oraz wszystko, co rośnie w donicach.

Znaczenie ma też miejsce. Od północnej i wschodniej strony budynku, w przeciągu bramy albo przy narożniku wiatr wychładza rośliny mocniej niż na osłoniętym podwórku. Te rosnące tuż przy chodniku są dodatkowo narażone na sól i zgarniany śnieg. Wysokie iglaki o kolumnowym pokroju, takie jak tuje, potrafią łamać się pod mokrym śniegiem, dlatego ich pędy przewiązuje się miękką taśmą, lekko i bez ściskania.

Warto mieć w głowie prosty kalendarz. Październik i początek listopada to czas przygotowań: porządków wokół roślin, zakupu materiałów i oznaczenia miejsc, które trzeba chronić. Samo okrywanie wypada wtedy, gdy zrobi się chłodno i przyjdą pierwsze lekkie przymrozki, ale ziemia nie zamarznie jeszcze na twardo. Zbyt wczesne okrycie w ciepłe dni sprzyja wilgoci i pleśni pod osłoną. Zbyt późne bywa trudne, bo z zamarzniętej ziemi nie da się usypać kopczyka.

Róże i krzewy ozdobne: kopczykowanie i okrywanie

Okrywanie róż na zimę zaczyna się od porządku wokół krzewu, jeszcze w październiku. Opadłe liście, zwłaszcza te z plamami, zgrabia się i wynosi, zamiast zostawiać je pod krzewem, bo mogą przenosić choroby grzybowe. Róż nie nawozi się już nawozami azotowymi, które pobudzają wzrost, i nie przycina się ich mocno jesienią. Zwykle wystarcza skrócenie zbyt długich pędów, które wiatr by kołysał i łamał. Właściwe cięcie zostawia się na wiosnę.

Podstawą zimowania róż krzewiastych i rabatowych jest kopczyk. Gdy pogoda się ochłodzi, ale ziemia jeszcze nie zamarznie, podstawę krzewu obsypuje się ziemią, korą albo kompostem na wysokość około 20–30 cm. Ziemię najlepiej przynieść z innego miejsca, bo odgarnianie jej spod krzewu odsłania korzenie. Kopczyk chroni miejsce szczepienia i dolne pąki, z których wiosną odbija roślina. Można go dodatkowo przykryć gałązkami świerku lub sosny, które osłonią pędy przed wiatrem i zimowym słońcem.

Róże pienne, rosnące na wysokim pniu, wymagają nieco innego podejścia, bo mróz łatwo przenika ich cienki pień i koronę. Koronę owija się agrowłókniną albo matą z juty, a podstawę pnia można dodatkowo obsypać ziemią lub korą. Do okrywania nie nadaje się folia, ponieważ pod nią zbiera się wilgoć i rośliny zaczynają gnić. Podobnie traktuje się delikatniejsze krzewy ozdobne, na przykład niektóre hortensje: dostają kopczyk i lekką osłonę, która zostaje do wiosny.

Młode drzewka: osłony pni i paliki

Zabezpieczenie drzewek na zimę dotyczy przede wszystkim młodych sadzonek, bo ich kora jest cienka, a system korzeniowy jeszcze płytki. Jednym z większych zagrożeń są dla nich wahania temperatury. W słoneczny dzień pień nagrzewa się od południowej strony, a w nocy gwałtownie stygnie, co prowadzi do pękania kory. Pomaga osłona pnia, na przykład owijka z juty, mata z trzciny, jasna osłona z tworzywa albo specjalna biała farba do pni. Osłona nie powinna być ciasna ani szczelna, bo pień potrzebuje dostępu powietrza. Chroni też korę przed zwierzętami i uszkodzeniem przy pracach porządkowych.

Drugim elementem są paliki i taśmy. Młode drzewko przy budynku często stoi na wietrze, więc przed zimą sprawdza się, czy palik jest stabilny i czy taśma nie wrzyna się w pień. Jeśli drzewko urosło, taśmę trzeba poluzować, bo ciasne wiązanie zimą kaleczy korę. Drzewka rosnące przy krawędzi chodnika dobrze oznaczyć wyraźnym palikiem albo tyczką z kolorową taśmą. Podczas odśnieżania widać wtedy, gdzie rośnie roślina, a zgarniany śnieg nie ląduje na jej pniu.

Donice i pojemniki przy wejściu: przeniesienie albo okrycie

Rośliny w donicach marzną szybciej niż te posadzone w gruncie. Ich korzenie nie mają wokół siebie ciepłej ziemi, a mróz przenika bryłę z każdej strony. Najbezpieczniej jest więc przenieść donice w osłonięte miejsce, na przykład pod zadaszenie albo do chłodnego, jasnego pomieszczenia. Rośliny wrażliwe na mróz najlepiej schować, zanim spadną pierwsze przymrozki. Donice gliniane i ceramiczne przenosi się w pierwszej kolejności, bo zamarzająca woda łatwo je rozsadza.

Donice, które zostają na zewnątrz, wymagają trochę więcej pracy. Ustawia się je przy ścianie, w osłoniętym miejscu, na podkładkach albo stopkach, żeby woda mogła odpływać i nie zamarzała pod spodem. Z podstawek usuwa się wodę, ścianki obkłada się agrowłókniną, matą z juty lub słomą, a ziemię przykrywa ściółką. Przed mrozem ziemia powinna być lekko wilgotna, ale nie przemoczona.

Warto pomyśleć także o samym miejscu. Zimą donice przy wejściu stoją tuż przy chodniku, na który sypie się sól i z którego zgarnia się śnieg. Dobrze więc odsunąć je od krawędzi i ustawić tak, by dało się je obejść z łopatą. Zbyt blisko chodnika są narażone na rozpryski soli i potrącenia.

Ściółka na rabatach i pod krzewami: materiał i grubość

Ściółka to najprostszy sposób na zabezpieczenie roślin na zimę. Działa jak kołdra: wyrównuje temperaturę gleby, ogranicza jej przemarzanie i chroni korzenie przed wysychaniem. Na rabaty i pod krzewy nadaje się kora, zrębki albo kompost. Warstwa o grubości około 5–10 cm zwykle wystarcza, ponieważ cieńsza słabiej izoluje, a grubsza w mokrą jesień zatrzymuje wilgoć.

Przy rozkładaniu ściółki warto trzymać się dwóch prostych zasad. Po pierwsze, nie dosypuje się jej wprost do pnia ani łodyg, tylko zostawia kilka centymetrów wolnej przestrzeni, bo wilgotny kontakt sprzyja gniciu i zachęca gryzonie. Po drugie, ściółkę kładzie się wtedy, gdy ziemia jest już chłodna, ale jeszcze nie zamarznięta, a po suchej jesieni rabatę dobrze wcześniej podlać.

Przed rozłożeniem ściółki warto też zgrabić z rabat zalegające liście, zwłaszcza z chorych roślin, bo zbita, mokra warstwa sprzyja gniciu. O terminach i kolejności jesiennego grabienia więcej jest w tekście o sprzątaniu liści na osiedlu.

Sól z chodnika a zieleń: jak chronić pas przy odśnieżanym chodniku

Sól jest dla roślin poważnym problemem, choć jej skutki widać dopiero po jakimś czasie. Rozpuszczona w topniejącym śniegu trafia do gleby przy chodniku i utrudnia korzeniom pobieranie wody, a rozpryski osiadają na liściach i igłach. Typowe objawy to brązowienie i zasychanie krawędzi liści lub igieł od strony chodnika, słabszy start wiosną i gołe place na trawniku wzdłuż krawężnika. Najbardziej narażone są żywopłoty i rabaty przy odśnieżanych chodnikach.

Ochrona zaczyna się od kilku prostych nawyków. Śnieg zmieszany ze środkiem do posypywania warto zgarniać z dala od drzew, żywopłotu i rabat, tam gdzie nic nie rośnie albo roślin jest najmniej. Pas zieleni tuż przy chodniku dobrze oznaczyć palikami, żeby było widać, gdzie kończy się nawierzchnia. Przy najbardziej narażonych odcinkach żywopłotu pomaga osłona z agrowłókniny lub maty z juty, rozpięta na palikach tak, by przechwytywała rozpryski. Przy zieleni liczy się też umiar: im mniej środka do posypywania trafi na pas przy roślinach, tym lepiej.

Po zimie, gdy ziemia rozmarznie, warto obficie podlać pas zieleni wzdłuż chodnika, bo woda pomaga wypłukać sól z wierzchniej warstwy gleby. Gołe place na trawniku zwykle da się wtedy przegrabić i podsiać. Zdjęcia najbardziej narażonych miejsc, zrobione jesienią i wiosną, pozwalają ocenić, czy zabezpieczenia zadziałały.

Lista kontrolna jesiennego obchodu zieleni

Pod koniec października albo na początku listopada, zanim ziemia zamarznie, dobrze obejść teren z prostą listą. Na większych terenach pomaga podział na strefy: wejścia, pas przy chodniku, podwórko i miejsce na zgarniany śnieg. Przy sprzątaniu osiedli w Bydgoszczy sprawdza się też prosty plan terenu, na którym zaznaczono rośliny wymagające okrycia. To jedna z pozycji na liście prac, które składają się na przygotowanie budynku do zimy. Przy obchodzie warto sprawdzić, czy:

• róże mają usypane kopczyki, a zbyt długie pędy są skrócone
• młode drzewka mają osłony pni, stabilne paliki i luźne taśmy
• wysokie iglaki kolumnowe są lekko przewiązane miękką taśmą
• donice zostały przeniesione albo okryte i stoją na podkładkach, z dala od krawędzi chodnika
• rabaty i miejsca pod krzewami są przykryte ściółką, z odstępem od pni
• przy odśnieżanym chodniku stoją paliki albo osłony chroniące żywopłot i krzewy
• wyznaczono miejsce na zgarniany śnieg, z dala od rabat i drzew

Okrywanie roślin nie musi być dla zarządu kłopotem, jeśli zostanie rozłożone na dwa etapy. Wystarczą przygotowania w październiku i samo okrycie wtedy, gdy zrobi się chłodno, ale ziemia jeszcze nie zamarznie. Jeśli potrzebna jest pomoc przy utrzymaniu zieleni wokół budynku, można skontaktować się z firmą Czysto tu i tam. Firma zajmuje się sprzątaniem części wspólnych budynków mieszkalnych oraz terenów zielonych wokół nich w Bydgoszczy i okolicach, między innymi w Fordonie, Osielsku i Białych Błotach.